Πολιτική

O ρόλος του Βρετανού ΥΠΕΞ Τζέιμς Κάλαχαν, την περίοδο της τουρκικής εισβολής

Περιορισμένο αριθμό εγγράφων από το 1976 που αφορούν το Κυπριακό περιλαμβάνει η νεότερη αποδέσμευση βρετανικών εμπιστευτικών αρχείων από το Foreign Office, το πρωθυπουργικό γραφείο και το υπουργικό συμβούλιο, παρά το γεγονός ότι οι αποχαρακτηρισθέντες φάκελοι προέρχονται από το 1992.
 
Στις 28 Ιανουαρίου 1976 ο Υπουργός Εξωτερικών Τζέιμς Κάλαχαν απηύθυνε επιστολή προς τον επικεφαλής της Μικτής Επιτροπής της Βουλής των Κοινοτήτων που τον είχε καλέσει για να καταθέσει για την Κύπρο και το τι είχε συμβεί τις ημέρες της εισβολής.
 
Σκοπός της επιστολής ήταν να διαμηνύσει ο Κάλαχαν τη δυσαρέσκειά του με την «αδιακρισία» της Επιτροπής και την απροθυμία του να δώσει κατάθεση για τις ευαίσθητες λεπτομέρειες των όσων είχαν διαμειφθεί κατά τις συνομιλίες που είχε με τον Τούρκο Πρωθυπουργό Μπουλέντ Ετσεβίτ.
 
Η Μικτή Επιτροπή της Βουλής των Κοινοτήτων για την Κύπρο είχε συσταθεί στις 7 Αυγούστου 1975 και είχε λάβει καταθέσεις από μέλη της βρετανικής κυβέρνησης, ενώ είχε επισκεφθεί την Αθήνα και την Κύπρο. Διαλύθηκε το Νοέμβριο του 1975. Επαναδιορίστηκε τον Ιανουάριο του 1976 με οδηγίες να δώσει το πόρισμά της λίγους μήνες αργότερα.
 
«Η γενική αίσθηση», ανέφερε ο Τζέιμς Κάλαχαν στην επιστολή του, «ήταν ότι αν επρόκειτο οι υπουργοί να δώσουν κατάθεση σε μικτές επιτροπές θα έπρεπε υπό κανονικές συνθήκες να μην πηγαίνουν πέρα από όσα θα ήταν διατεθειμένοι να πουν ενώπιον της ολομέλειας».
 
Δήλωνε ξεκάθαρα στην επιστολή ότι είχε πρόβλημα με την κλήση που είχε λάβει από την Επιτροπή στην οποία αναφερόταν πως αναμενόταν από τον ίδιο να καταθέσει για τα γεγονότα κατά την κρίση του ‘74, συμπεριλαμβανομένων των όσων ο Μπουλέντ Ετσεβίτ του είχε πει «σχετικά με την παραχώρηση ελευθερίας κινήσεων στους Τούρκους», όπως το έθετε η κλήση τη Επιτροπής.
 
Ο Κάλαχαν υπενθύμιζε πως λίγους μήνες νωρίτερα είχε αναφέρει σε άλλη επιστολή πως οι υπερβολικά φιλόδοξοι όροι εντολής της Επιτροπής θα καθιστούσαν ακόμα πιο δύσκολες αν όχι απίθανες τις πιθανότητες κάποιας προόδου στο περίπλοκο κυπριακό πρόβλημα.
 
«Θα αντιστεκόμουν σε οποιαδήποτε απόπειρα να ζητηθούν έγγραφα περί διπλωματικών υποθέσεων αναφορικά με την Κύπρο, συμπεριλαμβανομένων των διαπραγματεύσεών μας με προηγούμενες τουρκικές κυβερνήσεις», ανέφερε ο Κάλαχαν. «Δεν θα ήμουν διατεθειμένος να δώσω κατάθεση για τα όσα διημείφθησαν μεταξύ του Ετσεβίτ και εμού κατά την περίοδο που ήταν Πρωθυπουργός», πρόσθετε.
 
Παρόμοια επιστολή απηύθυνε ο Τζέιμς Κάλαχαν και προς τον Πρωθυπουργό, εκφράζοντας τη διαφωνία του με τους όρους κλήσης του.
 
Σημειώνεται ότι ο Κάλαχαν κατέθεσε τελικά στην Επιτροπή, η οποία στο πόρισμά της είχε αποφανθεί ότι «η Βρετανία είχε το νομικό δικαίωμα να επέμβει, είχε την ηθική υποχρέωση να επέμβει, αλλά δεν επενέβη για λόγους που η κυβέρνηση αρνείται να δώσει».

Σύμφωνα όμως με παλαιότερα δημοσιευθέντα βρετανικά έγγραφα, στην πραγματικότητα ο Τζέιμς Κάλαχαν δεν αρνήθηκε, αλλά αντίθετα αναφέρθηκε στους λόγους μη επέμβασης της Βρετανίας, με την Επιτροπή να μη συμπεριλαμβάνει στο πόρισμά της τα πλήρη στοιχεία της κατάθεσης Κάλαχαν.
 
Ο Τζέιμς Κάλαχαν, λοιπόν, στην κατάθεσή του (19 Φεβρουαρίου 1976) είχε πει: «Τολμώ να πω, νομικώς είχαμε (δικαίωμα επέμβασης). Πολιτικώς και πρακτικώς δεν είχαμε κανένα, γιατί το Σύνταγμα δεν δούλευε από νωρίς τη δεκαετία του 1960. (…) Στην πραγματικότητα δεν είναι νομικό θέμα: θα ήταν αδύνατο για εμάς να οργανώναμε δυνάμεις για να επιβάλλαμε στους Ελληνοκυπρίους και Τουρκοκυπρίους τις πρόνοιες του Συντάγματος που από μόνοι τους είχαν αποτύχει να λειτουργήσουν από το 1960. (…) Είμαι πολιτικός και απλώς δεν πιστεύω πως ήταν δυνατό να αποκαταστήσουμε το Σύνταγμα».
 
Σε άλλο αποχαρακτηρισθέν έγγραφο, τα πρακτικά συζήτησης μεταξύ του Υπουργού Εξωτερικών Τζέιμς Κάλαχαν και του Τούρκου ομολόγου του Ιχσάν Σαμπρί Τσαγλαγιαγκίλ στο Foreign Office στις 22 Μαρτίου 1976, που αφορούσε κατά κύριο λόγο τους στρατιωτικούς δεσμούς Τουρκίας-ΗΠΑ, ο Βρετανός υπουργός εμφανίζεται να λέει πως ο καλύτερος τρόπος για να προχωρήσουν τα πράγματα (στο Κυπριακό) θα ήταν «να πείσει η τουρκική κυβέρνηση τον Ντενκτάς να απαντήσει με εποικοδομητικό τρόπο» στις γραπτές προτάσεις που αναμένονταν από τον Κληρίδη μετά από τους πέντε γύρους συνομιλιών που είχαν προηγηθεί.
 
Ο Κάλαχαν δεν έβλεπε άλλο τρόπο που θα επέτρεπε στον Αμερικανό Υπουργό Εξωτερικών Χένρι Κίσινγκερ να πείσει το Κογκρέσο να άρει το εμπάργκο στρατιωτικής βοήθειας προς την Τουρκία. «Το κλειδί βρίσκεται στην Κύπρο», είχε πει ο Κάλαχαν. Το σκεπτικό του Βρετανού Υπουργού Εξωτερικών ήταν ότι αν μπορούσε η Τουρκία να δείξει «ότι υπήρχε κινητικότητα στο κυπριακό ζήτημα, τότε το Κογκρέσο ίσως συμφωνούσε να επιδείξει μεγαλύτερη ελαστικότητα σχετικά με τη βοήθεια προς την Τουρκία».

Ο Τούρκος Υπουργός Εξωτερικών είχε απαντήσει σημειώνοντας ότι μέχρι να κατάφερναν να σπάσουν τον ομφάλιο λώρο μεταξύ της αμερικανικής στρατιωτικής βοήθειας και της Κύπρου, το θέμα δεν θα μπορούσε να λυθεί: «Ενόσω το εμπάργκο επικρέμεται ως Δαμόκλειος σπάθη πάνω από το κεφάλι μας, δεν θα μπορέσει να υπάρξει λύση στο Κυπριακό. Για να υπάρξουν παραχωρήσεις θα πρέπει να μπορούμε να πούμε στον τουρκικό λαό ότι το ζήτημα του εμπάργκο έχει λήξει». Κάλεσε δε τον Κάλαχαν να ασκήσει πίεση στους Έλληνες.
 
Ο Κάλαχαν είχε σχολιάσει ότι δεν ήταν πολύ δημοφιλής στους Έλληνες μετά από την κατάθεσή του στη Μικτή Επιτροπή της Βουλής των Κοινοτήτων για την Κύπρο, αλλά θα συνέχιζε να μιλά στον Κληρίδη και στον Μακάριο. Ο Τούρκος υπουργός είχε σημειώσει στο σημείο αυτό ότι ήταν ανάγκη να διατηρηθεί ο Κληρίδης. Τότε σε αυτή την περίπτωση, είπε ο Κάλαχαν, οι Τούρκοι έπρεπε να τον βοηθήσουν να παραμείνει στη θέση του. 
 
Ο Τσαγλαγιαγκίλ απάντησε ότι ήταν διατεθειμένοι να το κάνουν αυτό, όπως και ότι έπρεπε να ασκήσουν πολλή πίεση στον Ντενκτάς. Του είχαν πει ότι δεν χρειαζόταν τουρκική άδεια να πει ναι, αλλά μόνο για να πει όχι. Ο Ντενκτάς θα υπέβαλε ουσιαστική απάντηση στις προτάσεις Κληρίδη, κατέληξε ο Τούρκος Υπουργός εξωτερικών. Στη συνέχεια θα συστήνονταν υποεπιτροπές με μέλη από την Ελλάδα και την Τουρκία.
 
Ο Κάλαχαν υποσχέθηκε ότι θα έκανε από την πλευρά του ό,τι μπορούσε για να βοηθήσει με τους Κύπριους και τον Κίσινγκερ, αλλά τόνισε ότι δεν είχε καμία επιρροή στο αμερικανικό Κογκρέσο.

Επόμενο άρθρο

ΥΠΕΞ: "Είμαστε αποφασισμένοι να αγνοήσουμε την τουρκική προκλητικότητα" (ΦΩΤΟ)

"Δεν αγόρασαν το γεωτρύπανο για να το βάλουν στο μουσείο", λέει ο Ιωάννης Κασουλίδης
29/12/2017 - 08:17

ΣχετικέςΕιδήσεις

Πιθανή μια ειδική συμφωνία μεταξύ Λονδίνου και ΕΕ μετά το Brexit

Ο Μακρόν προειδοποίησε ότι η Βρετανία δεν θα έχει πλήρη πρόσβαση στην ενιαία αγορά
20/01/2018 - 14:06

Βρετανία: Σάλος από ρατσιστικά σχόλια σε βάρος της Μέγκαν Μαρκλ

Κατηγορείται ο αρχηγός του ευρωφοβικού βρετανικού κόμματος UKIP
15/01/2018 - 13:49

Βρετανία: Παραιτήθηκε ο μαέστρος της Βασιλικής Φιλαρμονικής Ορχήστρας

Καταγγελίες για σεξουαλική παρενόχληση απο έξι γυναίκες
14/01/2018 - 10:17

Ανοίγει ο δρόμος για δικαίωση των 34 αγωνιστών της ΕΟΚΑ (ΒΙΝΤΕΟ)

Απόφαση-σταθμός της Βρετανικής δικαιοσύνης για την εκδίκαση των αποζημιώσεων
13/01/2018 - 20:50

Ο βρετανικός στρατός θέλει γυναίκες, γκέι και μουσουλμάνους

Ώστε να αντιμετωπίσει την έλλειψη στρατιωτών αλλά κατηγορήθηκε για πολιτική ορθότητα
10/01/2018 - 18:42

Πρόστιμο στη νύφη αν αργήσει να πάει στο γάμο της

Παίρνουν δραστικά μέτρα οι ιερείς της Βρετανίας
05/01/2018 - 14:12

περισσότερες ειδήσεις

Κύπρος

Απόσυρση αγωγής: Πάλι φίλοι Χριστόφιας και Μιλτιάδης (ΒΙΝΤΕΟ)

"Έχω παρατηρήσει ότι οι δηλώσεις μου ενώπιον δικαστηρίου έχουν παρερμηνεύτηκαν"

Απόπειρα φόνου: 72χρονη ξυλοκοπήθηκε άγρια από το γιο της (BINTEO)

Χειροπέδες στον 42χρονο οποίος αρνείται κάθε ανάμιξη

Επεισόδια με τις "ευλογίες" του Ερντογάν (ΒΙΝΤΕΟ)

Διαδήλωση με πέτρες και επίθεση κατά της τ/κ εφημερίδας "Αφρίκα" και Σενέρ Λεβέντ
Ελλάδα

Χασίς βάρους 39 κιλών εντοπίστηκαν στο αυτοκίνητο 56χρονου

Σε έρευνα που ακολούθησε στο σπίτι του βρέθηκαν μικροποσότητες ναρκωτικών

Μαζικό συλλαλητήριο για τη Μακεδονία (ΦΩΤΟ&ΒΙΝΤΕΟ)

Για 500 χιλιάδες μιλάνε οι διοργανωτές και τι ζητούν

Πυρπολήθηκε διατηρητέο κτίριο που βρισκόταν υπό κατάληψη στη Θεσσαλονίκη

Το κτίριο στέγαζε τα τελευταία χρόνια την κατάληψη Libertatia τα τελευταία χρόνια
Διεθνή

Συρία- Τουρκία: Τουλάχιστον 18 νεκροί στις επιχειρήσεις της Άγκυρας στο Αφρίν

Επιπλέον 23 άνθρωποι τραυματίστηκαν κατά τη διάρκεια των τουρκικών επιχειρήσεων

Ένταση στην Κνεσέτ στη διάρκεια ομιλίας του Αμερικανού Αντιπροέδρου (ΒΙΝΤΕΟ)

Άραβες Βουλευτές οδηγήθηκαν εκτός της αίθουσας του Κοινοβουλίου

Συνεχίζει η τουρκική προέλαση στη Συρία

Αλλάζει ο χάρτης στα σύνορα Τουρκίας-Συρίας

tv news

Η Φαίη και ο Δαμιανός προσπαθούν να παγιδεύσουν το Βλάση μέσω δημοσιευμάτων...

Ο Λεωνίδας προσπαθεί να κρύψει το πάθος που ζει...Tρίτη: Nέο επεισόδιο Έλα στη θέση μου
Alpha TV Κύπρου

Ο Θεοχάρης βρίσκεται κομμένος στα δύο και δεν μπορεί να αποφασίσει τι θέλει...

Τόνυ & Άννα κάνουν σοβαρή κουβέντα που θα αλλάξει τα πάντα. Τρίτη:Διπλό Eπεισόδιο Τατουάζ
Alpha TV Κύπρου

δείτε σήμερα

Τρί, 23/01/2018 - 06:15ΑΛΛΑΞΕ ΤΟ
Τρί, 23/01/2018 - 07:00ΣΤΗ ΓΕΙΤΟΝΙΑ ΜΑΣ
Τρί, 23/01/2018 - 07:50SLAM
Τρί, 23/01/2018 - 08:45ΤΟ ΣΟΪ ΣΟΥ
Τρί, 23/01/2018 - 09:30ΚΑΤΙ ΨΗΝΕΤΑΙ
Τρί, 23/01/2018 - 11:00ALPHA ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ
Τρί, 23/01/2018 - 13:00ΕΛΕΝΗ
Τρί, 23/01/2018 - 15:00ΜΕ ΑΓΑΠΗ ΧΡΙΣΤΙΑΝΑ
Τρί, 23/01/2018 - 17:25ΤΟ ΤΑΤΟΥΑΖ
Τρί, 23/01/2018 - 18:00ALPHA NEWS
Τρί, 23/01/2018 - 18:05ΤΟ ΤΑΤΟΥΑΖ
Τρί, 23/01/2018 - 18:30DEAL
Τρί, 23/01/2018 - 19:30ΕΛΑ ΣΤΗ ΘΕΣΗ ΜΟΥ
Τρί, 23/01/2018 - 20:15ALPHA NEWS
Τρί, 23/01/2018 - 21:15ΤΟ ΤΑΤΟΥΑΖ
Τρί, 23/01/2018 - 23:00ΠΡΟΕΔΡΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ 2018
Τετ, 24/01/2018 - 00:00ΝΟΤΑ ΜΙΑ
Τετ, 24/01/2018 - 00:45SLAM
Τετ, 24/01/2018 - 01:30ΕΛΑ ΣΤΗ ΘΕΣΗ ΜΟΥ
Τετ, 24/01/2018 - 02:15ΑΛΗΘΙΝΟΙ ΕΡΩΤΕΣ