Μήπως πλησιάζει η στιγμή ενός μεγαλύτερου Deal στην περιοχή το οποίο θα μπορούσε να ρυθμίσει εκκρεμότητες χρόνων, συμπεριλαμβανομένου και του Κυπριακού;
Περνά σχεδόν στα ψιλά, με εξαίρεση κάποιες επίσημες διαμαρτυρίες της Λευκωσίας προς την ΕΕ και τα Ηνωμένα Έθνη. Ο λόγος για το σχεδιαζόμενο αγωγό φυσικού αερίου από την Τουρκία προς τα κατεχόμενα.
Τι ξέρουμε γι’ αυτόν τον αγωγό;
– Θα είναι διπλής κατεύθυνσης. Δηλαδή θα μεταφέρει φυσικό αέριο στα κατεχόμενα αλλά θα έχει και αντίστροφη ροή προς Τουρκία
– Η δυναμικότητα του αγωγού υπερβαίνει κατά πολύ τις ανάγκες των κατεχομένων
– Θα κοστίσει συνολικά περίπου 600 εκ. ευρώ
– Έχουν ήδη αρχίσει οι προπαρασκευαστικές εργασίες και ο τουρκικός προγραμματισμός θέλει την ολοκλήρωση του έργου να γίνεται εντός του 2028.
Είναι απορίας άξιο γιατί η Τουρκία να επενδύσει ένα τόσο μεγάλο ποσό για τις σχετικά περιορισμένες ανάγκες των κατεχομένων τις οποίες θα μπορούσε να ικανοποιήσει με λιγότερο δαπανηρούς τρόπους. Ασφαλώς η απόλυτη σύνδεση των κατεχομένων με την Τουρκία (προηγήθηκε ο αγωγός νερού), είναι σταθερή πολιτική του Ερντογάν. Η αμφίδρομη ροή όμως, τι μπορεί να σημαίνει; Τα κατεχόμενα δεν έχουν φυσικό αέριο να στείλουν στην Τουρκία και οι θαλάσσιες περιοχές βορείως της Κύπρου δεν παρουσιάζουν ενδείξεις κάποιων κοιτασμάτων. Άρα, η Τουρκία προσβλέπει στο αέριο της Ανατολικής Μεσογείου την πορεία του οποίου προς την Ευρώπη θα ήθελε να διαχειριστεί η ίδια.
Εδώ προκύπτουν δύο πιθανά σενάρια: Είτε η Τουρκία θα μπει πιο επιθετικά στην Ανατολική Μεσόγειο κάνοντας έρευνες και γεωτρήσεις σε περιοχές που δεν της ανήκουν, εκμεταλλευόμενη και το Τουρκολιβυκό μνημόνιο, είτε επενδύει σε ένα νέο πολιτικό σκηνικό στην περιοχή το οποίο θα την εντάξει στους μέχρι σήμερα απομακρυσμένους για την ίδια σχεδιασμούς. Το πρώτο σενάριο είναι για την Τουρκία δύσκολο, αν και στην διεθνή πολιτική τίποτα δεν είναι ανέφικτο. Θα ήταν ωστόσο ιδιαίτερα προβληματικό η Ευρώπη να δεχθεί ένα προϊόν που προέκυψε μέσα από παράνομες -όπως και η ίδια τις χαρακτηρίζει- ενέργειες.
Το δεύτερο σενάριο είναι ενδιαφέρον και μάς αφορά άμεσα. Μήπως πλησιάζει η στιγμή ενός μεγαλύτερου Deal στην περιοχή το οποίο θα μπορούσε να ρυθμίσει εκκρεμότητες χρόνων, συμπεριλαμβανομένου και του Κυπριακού;
Είναι πλέον σαφές πως το Κυπριακό έχει οριστικά βγει από το πλαίσιο που γνωρίσαμε τις προηγούμενες δεκαετίες. Δεν είναι ένα μεμονωμένο πρόβλημα που αφορά τις δύο κοινότητες, την Ελλάδα και την Τουρκία. Είναι ένα ζήτημα για το οποίο πλέον έχουν ενδιαφέρον το Ισραήλ, άλλα γειτονικά αλλά και ευρωπαϊκά κράτη και, κυρίως, οι εταιρείες οι οποίες έχουν εμπλακεί στην Ανατολική Μεσόγειο. Όταν πανηγυρίζαμε για τους «κολοσσούς» με τους οποίους υπογράφαμε συμβόλαια, θα πρέπει να είχαμε υπόψιν ότι οι, όντως, κολοσσοί αυτοί διαδραματίζουν συχνά πολύ πιο καταλυτικό ρόλο στη διαμόρφωση πολιτικών εξελίξεων απ’ όσο οι κυβερνήσεις χωρών.
Και είναι εδώ που ίσως τα εργαλεία αναζήτησης λύσης του Κυπριακού να αναζητηθούν έξω από το κουτί των ψηφισμάτων, των συγκλίσεων, των διακοινοτικών συνομιλιών. Η συμμετοχή της Τουρκίας στον ενεργειακό σχεδιασμό της Ανατολικής Μεσογείου αποτελεί πολύ μεγαλύτερο κίνητρο συνεργασίας απ’ οτιδήποτε άλλο της έχει προταθεί μέχρι σήμερα. Αυτό ασφαλώς είναι ένα τεράστιο project το οποίο δεν μπορεί να διαχειριστεί μόνη η Κύπρος. Είναι ωστόσο σίγουρο ότι πολλοί θα μπορούσαν να συνδράμουν εάν δημιουργούνταν οι προϋποθέσεις. Προϋποθέσεις που δεν δημιουργούνται από το πουθενά, αλλά κτίζονται σταδιακά ακόμα και από τους πιο μικρούς παίκτες.
Σημασία στη δική μας περίπτωση είναι να αντιλαμβανόμαστε τα συνεχώς μεταβαλλόμενα δεδομένα που δημιουργούνται, αν μη τι άλλο, για να είμαστε σε θέση να τα διαχειριστούμε και, εφόσον είναι δυνατό, να τα αξιοποιήσουμε.
Διότι, διαφορετικά, η Τουρκία δημιουργεί τετελεσμένα τα οποία θα αξιοποιήσει μόνη όταν οι συνθήκες θα της το επιτρέπουν.
