#zoomout
Τον Ιανουάριο του 2024 ο Πρωθυπουργός Μητσοτάκης σε συνέντευξή του στην ΕΡΤ, αναφερόμενος μεταξύ άλλων στη συζήτηση που γινόταν τότε στην Ελλάδα για την τεκνοθεσία από ομόφυλα ζευγάρια, είχε πει τα εξής: «Παιδιά υπάρχουν σήμερα….Πλην όμως τα παιδιά αυτά, ξέρετε, δεν έχουν ίσα δικαιώματα» .
H πιο πάνω φράση εμπερικλείει το νόημα της συζήτησης που πρέπει να γίνει και στην Κύπρο σήμερα, που ολοκληρώνεται η αναθεώρηση του οικογενειακού δικαίου και βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη η αναθεώρηση του περί υιοθεσίας Νόμου.
Ας αναλογιστούμε το εξής σενάριο: Η Μαρία είναι ένα κορίτσι δέκα χρόνων, η οποία μεγαλώνει από τη γέννησή της με τη βιολογική της μητέρα και τη σύντροφό της. Η μητέρα της σκοτώνεται σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα. Ο παππούς της, διεκδικεί ως πλησιέστερος συγγενής την επιμέλεια και τη κηδεμονία της. Δεν είχε αποδεχτεί ποτέ την επιλογή της κόρης του και για αυτό δεν είχε κάποια ιδιαίτερη σχέση με το παιδί. Η σύντροφος της μητέρας παλεύει για να συνεχίσει η μικρή να μένει μαζί της.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Εάν εξαιρέσουμε το όνομα και την ηλικία του παιδιού, η πιο πάνω ιστορία είναι αληθινή και απασχόλησε τα Δικαστήρια στην Αμερική την πρώτη δεκαετία του 2000. Υπάρχουν πολλές άλλες παρόμοιες ιστορίες που έγιναν γνωστές στην Ελλάδα, στην Ιταλία, στην Γαλλία, ενώ κάποιες από αυτές οδηγήθηκαν επίσης στα Δικαστήρια. Εικάζω ότι υπάρχουν και στην Κύπρο παρόμοιες ιστορίες, με τη διαφορά ότι εδώ γίνονται λιγότερο γνωστές.
Αυτές οι ιστορίες δεν έχουν να κάνουν με το δικαίωμα δύο ενηλίκων ατόμων του ιδίου φύλου να γεννήσουν, να υιοθετήσουν ή να μεγαλώσουν ένα παιδί. Έχουν να κάνουν με το δικαίωμα ενός παιδιού όταν χάνει τη γη κάτω από τα πόδια του, να βρίσκει καταφύγιο και παρηγοριά στην αγκαλιά του αμέσως επόμενου πιο οικείου του ανθρώπου. Με το δικαίωμά του να βιώσει το πένθος και την απώλεια έχοντας -τουλάχιστον- την ασφάλεια και τη σταθερότητα που του παρέχει το πιο κοντινό του εν ζωή άτομο, αυτό που το φροντίζει και το αγαπά. Με το δικαίωμα του να συνεχίσει να ζει χωρίς να πρέπει να αλλάξει και τη δεύτερη σταθερά στη ζωή του.
Σε ένα γενικότερο πλαίσιο, έχουν να κάνουν οι ιστορίες αυτές με τα δικαιώματα που γεννά σε ένα παιδί η σχέση που αναπτύσσει με ένα ενήλικα που ζει μαζί του , το μεγαλώνει και το φροντίζει και έχει ρόλο γονιού απέναντι του. Δικαιώματα στη φροντίδα, στις αποφάσεις που το αφορούν, αλλά και στη κληρονομιά.
Πρέπει να αναγνωρίσουμε μια μεγάλη αλήθεια. Αυτό που ο Νόμος ορίζει ως οικογένεια δεν είναι πάντα αυτό που ένα παιδί νιώθει οικογένειά του. Για τα παιδιά, ειδικά όσο είναι ακόμη μικρά, οι γονείς τους είναι ο κόσμος τους. Και ας μην είναι νομικά αναγνωρισμένοι ως γονείς τους.
Δεν χρειάζεται να έχει μεγαλώσει κανείς παιδί για να κατανοεί πως γονιούς δεν μας αισθάνεται το παιδί μας επειδή το γεννήσαμε. Γονιό νιώθει το παιδί εκείνο το άτομο που το φροντίζει, το προστατεύει και το αγαπά ανιδιοτελώς. Που ικανοποιεί τις βασικές του ανάγκες. Εκείνο που φροντίζει για την τροφή, τη στέγη, την καθαριότητα, την ασφάλεια, την υγεία και την παιδεία του. Εκείνο που ξαγρυπνά δίπλα του στις αρρώστιες του. Που του διαβάζει παραμύθια. Που εξορκίζει τους φόβους του. Που ηρεμεί τα ξεσπάσματα και καθησυχάζει τις ανησυχίες του. Εκείνο που του μαθαίνει τον κόσμο.
Ποια ακριβώς ανάγκη ικανοποιούμε όταν στερούμε από ένα παιδί που έχασε τον ένα του γονιό, την παρουσία και τη φροντίδα του άλλου; Ποια νομική, θρησκευτική , κοινωνική ή άλλη θεώρηση για την τεκνοθεσία υπερισχύει του τι είναι καλύτερο για ένα παιδί;
Αυτή είναι και η προσέγγιση όσων Δικαστηρίων ασχολήθηκαν με το θέμα. Το ερώτημα δηλαδή ποιο είναι σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση, το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού. Αυτό άλλωστε είναι πάντοτε το ζητούμενο για όλες τις αποφάσεις, μικρές και μεγάλες, που έχουν να κάνουν με ένα παιδί. Αυτό ορίζει και η ίδια η σύμβαση του ΟΗΕ για τα δικαιώματα του παιδιού, την οποία ως χώρα έχουμε κυρώσει με Νόμο.
Ας αφήσουμε λοιπόν στην άκρη την άποψη που μπορεί η κάθε μία ή ο κάθε ένας από εμάς να έχει για το δικαίωμα ομόφυλων ζευγαριών να αποκτήσουν παιδιά. Ένα ζήτημα ομολογουμένως δύσκολο. Ας επικεντρωθούμε στο δικαίωμα ενός παιδιού να μη βιώνει μία δεύτερη απώλεια χάνοντας μαζί με τον ένα του γονιό και τον άνθρωπο που χρειάζεται περισσότερο από ποτέ δίπλα του. Τον άλλο του γονιό, και ας είναι μόνο «de facto» και όχι «de jure» γονιός.
