Όσοι ηγέτες αρνούνται να δεχθούν ένα αρνητικό εκλογικό αποτέλεσμα, το κάνουν, κυρίως, για πολιτικούς λόγους. Η κατασκευή του εχθρού συσπειρώνει μαχητικά τους οπαδούς
Όταν τα παιδιά παίζουν, μαθαίνουν, μεταξύ άλλων, να ακολουθούν κανόνες. Οι ζαβολιές δεν επιτρέπονται. Το παιχνίδι όχι μόνο τέρπει, αλλά και διδάσκει – τα εξοικειώνει, μεταξύ άλλων, με την προοπτική της αποτυχίας. Αυτό είναι σημαντικό, καθότι η αποτυχία απειλεί την αυτοαντίληψη των παικτών. Τι αξίζω; Πώς θα συνεχίσω;
Δεν είναι ποιοτικώς διαφορετικά τα πράγματα με τα «παιχνίδια» των ενηλίκων. Η εταιρία μπορεί να μην κερδίσει έναν διαγωνισμό. Τα επιστημονικά άρθρα του ερευνητή ενδέχεται να τα απορρίψουν οι κριτές. Ένας πολιτικός ηγέτης ίσως χάσει τις εκλογές. Σε ένα, εν πολλοίς, δίκαιο παιχνίδι, συνάγουμε πολλά για τον χαρακτήρα των παικτών από τη στάση τους απέναντι στην αποτυχία.
Ο Βίκτωρ Όρμπαν και ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς απέχουν πολύ από το να είναι υποδείγματα δημοκρατικών πολιτικών. Επιδεικνύοντας καθεστωτική συμπεριφορά, κυβέρνησαν αυταρχικά, με διαφθορά και χειραγώγηση θεσμών. Προς τιμήν τους, όμως, όταν έχασαν τις εκλογές, αμφότεροι αποδέχθηκαν, ιδιοτελώς ή όχι δεν έχει σημασία, την ήττα. Συνέβαλλαν έτσι, de facto, στην πολιτική σταθερότητα των χωρών τους. Στη δημοκρατία, ένα κατ’ εξοχήν ανταγωνιστικό πολίτευμα, η ομολογία της ήττας νομιμοποιεί το πολιτικό παίγνιο. Το εκλογικό αποτέλεσμα χαίρει καθολικού σεβασμού όταν πρώτος το αποδέχεται αυτός που χάνει. Δείχνει ότι τηρήθηκαν οι κανόνες.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Οι Τραμπ, Μπολσονάρο και Νετανιάχου έπραξαν το ακριβώς αντίθετο από τους ομοτρόπους τους Όρμπαν και Βούτσιτς. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ ουδέποτε αποδέχθηκε το αποτέλεσμα των προεδρικών εκλογών το 2020. «Μας έκλεψαν τις εκλογές», επαναλάμβανε ad nauseam. (Κάτι παρόμοιο ψελλίζει και τώρα, μετά την ήττα του στις ενδιάμεσες). Οι ισχυρισμοί του καταρρίφθηκαν στα δικαστήρια και στις αρμόδιες εκλογικές επιτροπές των πολιτειών. Απορρίφθηκαν ακόμη και από τον ίδιο τον τότε υπουργό Δικαιοσύνης του Τραμπ Ουίλιαμ Μπαρ! Πανομοιότυπη ήταν η δήλωση του Μπολσονάρο, μετά τις πρόσφατες εκλογές στη Βραζιλία: «έκλεψαν τις εκλογές». Το εκλογικό δικαστήριο απέρριψε τους ισχυρισμούς του και το κόμμα του αναγνώρισε τη νίκη του προέδρου Λούλα. Στο Ισραήλ, μετά τις εκλογές της 27/10/26, το Λικούντ, το κόμμα του Νετανιάχου, εξέδωσε ανακοίνωση, την οποία ο Νετανιάχου προώθησε στον προσωπικό του λογαριασμό στο Χ, ότι «οι εκλογές εκλάπησαν!». Άραβες Ισραηλινοί ψηφοφόροι, ισχυρίστηκε, εξαγοράστηκαν από Αραβικές χώρες. Η κεντρική εκλογική επιτροπή απέρριψε τους ισχυρισμούς και ο πρόεδρος της χώρας αποδέχθηκε το αποτέλεσμα.
Όσοι ηγέτες αρνούνται να δεχθούν ένα αρνητικό εκλογικό αποτέλεσμα, το κάνουν, κυρίως, για πολιτικούς λόγους. Η κατασκευή του εχθρού συσπειρώνει μαχητικά τους οπαδούς. Οι φανατικοί τρέφονται με ατεκμηρίωτες θεωρίες συνωμοσίας. Ο Νετανιάχου επιδιώκει και κάτι παραπάνω – να απονομιμοποιήσει τα αραβικά κόμματα του Ισραήλ, έτσι ώστε να θεωρηθούν πολιτικά μιάσματα, ανάξια μετεκλογικής συνεργασίας. Ο υιός Νετανιάχου έγραψε στο Χ αυτό που αισθάνεται ο πατέρας: «η μεγαλύτερη απειλή για την επιβίωση του Κράτους του Ισραήλ […] είναι αυτό που αποκαλείται “Ισραηλινοί Άραβες”» (Haaretz, 11/11/26). Αν αυτή η γλώσσα σας θυμίζει τους ναζί ή τους σταλινικούς δεν είναι τυχαίο. Οι «εσωτερικοί εχθροί» πρέπει να εξοντώνονται.
Ο κ. Χαρίδημος Τσούκας (www.htsoukas.com) είναι καθηγητής στα Πανεπιστήμια Κύπρου και Warwick, μέλος της Κυπριακής και της Βρετανικής Ακαδημίας
