Τι δείχνουν τα στοιχεία από το 2023, τι δεν αποτυπώνουν οι «επιδόσεις» και ποια ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα
Στον κυπριακό τουρισμό η λέξη «ρεκόρ» έχει γίνει βασικό συστατικό των επίσημων ανακοινώσεων. Περισσότερες αφίξεις, υψηλότερα έσοδα, καλύτερος μήνας, εκφράσεις που επιστρατεύονται συχνά ως επιβεβαίωση μιας διαρκούς επιτυχίας.
Πίσω, όμως, από τις επιδόσεις βρίσκεται μια πιο σύνθετη πραγματικότητα. Οι ίδιοι πίνακες καταγράφουν μικρότερη διάρκεια παραμονής, διαφορετικούς σκοπούς ταξιδιού και άνιση πορεία των αγορών. Παράλληλα, η περιφερειακή κρίση επηρεάζει τόσο τις διακοπές όσο και τις μετακινήσεις για λόγους ασφάλειας.
Βουτιά στους αριθμούς
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Χρειάζεται να ξεκαθαρίσουμε από την αρχή ότι τα στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας δεν αναιρούν την ανάπτυξη των προηγούμενων ετών.
Το ερώτημα είναι τι ακριβώς μετρούν αυτές οι αυξήσεις και πόσο δικαιολογούν τη γενικευμένη εικόνα επιτυχίας.
Πρώτα από όλα να πούμε ότι οι τουριστικές αφίξεις μετρούν επισκέψεις, όχι μοναδικά πρόσωπα, δηλαδή ο ίδιος άνθρωπος μπορεί να καταγραφεί περισσότερες από μία φορές μέσα στη χρονιά.
Ούτε, όμως, ο στατιστικός όρος «τουρίστας» σημαίνει αποκλειστικά παραθεριστής.
Το 2025, το 79,8% των επισκεπτών δήλωσε ως σκοπό τις διακοπές, το 13,1% την επίσκεψη σε φίλους ή συγγενείς και το 7% επαγγελματικούς λόγους.
Όλες αυτές οι κατηγορίες αποτελούν μέρος του τουρισμού, χωρίς να συνεπάγονται την ίδια ζήτηση για ξενοδοχεία, οργανωμένα πακέτα ή υπηρεσίες αναψυχής. Η παρουσίαση κάθε άφιξης ως ενός επιπλέον πελάτη ξενοδοχείου απλουστεύει την πραγματικότητα.
Μετράνε τα κατεχόμενα;
Ανάλογη προσοχή απαιτεί το ζήτημα των επισκεπτών που φτάνουν μέσω των αεροδρομίων της Δημοκρατίας και κατευθύνονται στα κατεχόμενα. Υπήρξαν και παλαιότερα δηλώσεις από παράγοντες του τουρισμού πως μέρος των αφίξεων διοχετεύεται προς τα κατεχόμενα ή σε καταλύματα βραχυχρόνιας μίσθωσης.
Οι δύο περιπτώσεις, όμως, δεν είναι οικονομικά ισοδύναμες. Η διαμονή δηλαδή σε ενοικιαζόμενο διαμέρισμα στις ελεύθερες περιοχές μπορεί να δημιουργεί τοπικό εισόδημα, ακόμη και όταν δεν ενισχύει τις ξενοδοχειακές κρατήσεις.
Αξίζει να αναφερθεί ότι στο ερωτηματολόγιο αφίξεων υπάρχει, ξεχωριστή επιλογή για διαμονή στις κατεχόμενες περιοχές. Αυτό δείχνει ότι η πληροφορία συλλέγεται. Αλλά δεν εξηγεί από μόνο του πώς αντιμετωπίζεται στον τελικό υπολογισμό των δημοσιευμένων τουριστικών αφίξεων.
Επομένως χρειάζεται σαφής διευκρίνιση για όσους διαμένουν αποκλειστικά εκεί και για όσους μοιράζουν τις διανυκτερεύσεις τους. Χωρίς αυτήν, δεν μπορούμε να αφαιρέσουμε αυθαίρετα ένα ποσοστό από τα επίσημα σύνολα ούτε να θεωρήσουμε κάθε διέλευση οδοφράγματος χαμένη διαμονή στις ελεύθερες περιοχές.
Λιγότερη παραμονή, περισσότερα έσοδα
Πέρα από τους ορισμούς, οι οικονομικοί δείκτες προσφέρουν μια λιγότερο θριαμβευτική ανάγνωση.
Η κατά κεφαλή δαπάνη αυξήθηκε κατά 4,8%, έναντι αύξησης 23,6% στα συνολικά έσοδα. Μεγάλο μέρος της διεύρυνσης των εισπράξεων συνδέεται, επομένως, με τον μεγαλύτερο αριθμό επισκέψεων. Η ημερήσια δαπάνη αυξήθηκε, αλλά η διάρκεια παραμονής μειώθηκε, ενώ τα επιπρόσθετα έξοδα ανά επίσκεψη αυξήθηκαν μόλις κατά 2,1% σε δύο χρόνια. Πρόκειται για ονομαστικά ποσά, χωρίς προσαρμογή στον πληθωρισμό. Δεν αποδεικνύουν αντίστοιχη αύξηση της κατανάλωσης σε πραγματικούς όρους ούτε μεγαλύτερα καθαρά κέρδη για τις επιχειρήσεις.
Η επίδραση των τιμών δεν μπορεί να θεωρηθεί αμελητέα. Για τους αριθμούς το 2024, ο εναρμονισμένος πληθωρισμός στην Κύπρο διαμορφώθηκε στο 2,3%, ενώ στην κατηγορία «Εστιατόρια και Ξενοδοχεία» η αύξηση έφτασε το 5,5%. Επομένως, οι υψηλότερες εισπράξεις πρέπει να εξετάζονται και υπό το πρίσμα των ανατιμήσεων.
Τα ρεκόρ και οι απώλειες
Τα στοιχεία για 2026 αποκαλύπτουν ακόμη καθαρότερα τα όρια της επικοινωνίας των ρεκόρ. Ο Σεπτέμβριος έκλεισε με 580.889 τουριστικές αφίξεις, αυξημένες κατά 1,8% έναντι του 2025. Στο εννεάμηνο, όμως, καταγράφηκαν 3.401.538 αφίξεις, έναντι 3.604.790. Δηλαδή 203.252 λιγότερες επισκέψεις και μείωση 5,6%. Η βελτίωση είναι υπαρκτή, καθώς η ετήσια πτώση περιορίστηκε στο 0,9% το τρίτο τρίμηνο, από 10,6% το δεύτερο. Πρόκειται, όμως, για περιορισμό των απωλειών, όχι για πλήρη κάλυψή τους.
Ο Υφυπουργός Τουρισμού σε πρόσφατες δηλώσεις του υποστήριξε ότι «Τα αποτελέσματα επιβεβαιώνουν μία πολύ υποσχόμενη δυναμική και την αποτελεσματικότητα των κινήσεων του τουριστικού οικοσυστήματος».
Αναγνώρισε τη μείωση του εννεαμήνου, ωστόσο το ζήτημα είναι η μετάβαση από τη βελτίωση ενός δείκτη στην επιβεβαίωση της αποτελεσματικότητας της πολιτικής. Οι αφίξεις καταγράφουν το αποτέλεσμα πολλών παραγόντων, από μόνες τους δεν απομονώνουν τη συμβολή των κυβερνητικών ενεργειών.
Αντίστοιχα, η περιγραφή του Σεπτεμβρίου ως «ο πιο αποδοτικός Σεπτέμβριος στην ιστορία του Κυπριακού τουρισμού σε επίπεδο αφίξεων» περιορίζεται ρητά στον αριθμό επισκέψεων. Η οικονομική αποδοτικότητα, ωστόσο, δεν προκύπτει από αυτόν.
Στα διαθέσιμα στοιχεία, τα έσοδα φτάνουν μέχρι τον Ιούλιο (στο επτάμηνο υποχώρησαν κατά περίπου 7%, στα €1,758 δισ., μειωμένα κατά €133,3 εκατ.). Ο Ιούλιος παρουσίασε αύξηση εσόδων 4,6%, παρά τη μείωση αφίξεων 1,1%. Η εικόνα βελτιώνεται, αλλά παραμένει μικτή.
Ποιες αγορές στηρίζουν την αύξηση
Η εικόνα των προηγούμενων ετών δείχνει, πάντως, ότι η ανάπτυξη δεν περιορίστηκε σε μόνο μία αγορά όπως φαίνεται και στον πιο κάτω πίνακα.
Το Ηνωμένο Βασίλειο παρέμεινε η μεγαλύτερη αγορά, με 1,44 εκατ. αφίξεις το 2025. Ωστόσο, το μερίδιό του περιορίστηκε από 33,9% το 2023 σε 31,8%, καθώς άλλες αγορές αναπτύχθηκαν ταχύτερα. Οι διαφορές αυτές δείχνουν γιατί η συνολική επίδοση χρειάζεται να εξετάζεται και ανά χώρα προέλευσης.
Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η σύνθεση της αύξησης του Σεπτεμβρίου. Οι αφίξεις από το Ισραήλ ανέβηκαν από 80.115 σε 105.249, δηλαδή κατά 25.134, όταν η συνολική αύξηση ήταν μόλις 10.254.
Οι υπόλοιπες αγορές μαζί κατέγραψαν μείωση περίπου 3%. Η Γαλλία υποχώρησε κατά 48,9%, η Γερμανία κατά 11,6% και η Πολωνία κατά 7,5%. Συνεπώς, το θετικό πρόσημο δεν συνιστά γενικευμένη ανάκαμψη της ζήτησης. Και μάλιστα από χώρες που για χρόνια στοχεύουμε για προσέλκυση τουρισμού.
Οι διαφορές μεταξύ των αγορών δεν περιορίζονται στον αριθμό των αφίξεων.
Η διάρκεια παραμονής επηρεάζει ουσιαστικά αυτή τη σύγκριση. Οι επισκέπτες από τη Ρουμανία και τη Γερμανία είχαν παρόμοια ημερήσια δαπάνη, αλλά διαφορετική συνολική δαπάνη ανά επίσκεψη, επειδή έμεναν διαφορετικό αριθμό διανυκτερεύσεων. Συνεπώς, η αύξηση μιας αγοράς δεν μπορεί να αξιολογείται μόνο με βάση το πόσοι έφτασαν, χωρίς να εξετάζεται πόσο έμειναν και πόσα δαπάνησαν.
Γειτονικές αναταράξεις
Η ισραηλινή αγορά είχε ήδη ενισχυθεί από 410.607 αφίξεις το 2023 σε 588.833 το 2025. Παράλληλα, η Κύπρος έχει λειτουργήσει ως τόπος προσωρινής παραμονής και διέλευσης σε περιόδους πολεμικής έντασης. Διεθνή μέσα όπως το Associated Press κατέγραψε τον Ιούνιο του 2025 ανθρώπους που απομακρύνονταν από το Ισραήλ, αλλά και Ισραηλινούς που προσπαθούσαν να επιστρέψουν εκεί μέσω Κύπρου. Αυτό τεκμηριώνει έναν συγκυριακό ρόλο καταφυγίου και διαμετακόμισης, όχι κατ’ ανάγκη σταθερή τουριστική ζήτηση.
Το ευρύτερο πλαίσιο περιλαμβάνει τη γενοκτονία στη Γάζα, όπως την έχει χαρακτηρίσει η Ανεξάρτητη Διεθνής Επιτροπή Έρευνας του ΟΗΕ, και τις περιφερειακές συγκρούσεις που προκαλούν μετακινήσεις για λόγους ασφάλειας.
Ωστόσο, τα διαθέσιμα στοιχεία δεν διευκρινίζουν πόσες από τις αφίξεις στην Κύπρο λόγω αυτών των συγκρούσεων περιλαμβάνονται στις τουριστικές αφίξεις. Επομένως, δεν μπορούμε να προσδιορίσουμε σε ποιον βαθμό η αύξηση της ισραηλινής αγοράς συνδέεται με μετακινήσεις λόγω πολέμου.
Υπάρχει εδώ ένα κρίσιμο εύρημα. Το ερωτηματολόγιο της Στατιστικής Υπηρεσίας διαθέτει ειδικό κωδικό «Άφιξη λόγω πολεμικής σύρραξης». Άρα δεν είναι τεκμηριωμένο να θεωρούμε ότι όλοι όσοι καταφεύγουν στην Κύπρο καταγράφονται ως παραθεριστές.
Επιπλέον, στον ετήσιο πίνακα του 2025, οι 524.209 από τις 588.833 τουριστικές αφίξεις από το Ισραήλ κατατάσσονται στις διακοπές — περίπου 89%. Το ουσιαστικό ερώτημα είναι πόσες αφίξεις καταγράφηκαν στον ειδικό κωδικό και πώς διαχωρίζονται από τον τουρισμό.
Τα ρεκόρ, λοιπόν, χρειάζονται περιεχόμενο. Πόσες διανυκτερεύσεις δημιουργούνται, πού πραγματοποιούνται, πόσα χρήματα μένουν στην τοπική οικονομία και πόσο σταθερή είναι η ζήτηση;
Οι πίνακες αφίξεων και εισπράξεων δεν απαντούν μόνοι τους για μισθούς, κερδοφορία, κατανομή οφέλους ή πίεση στις υποδομές. Η ανάπτυξη των προηγούμενων ετών είναι μετρήσιμη. Η μετατροπή της σε απόδειξη ποιοτικής και βιώσιμης επιτυχίας χρειάζεται περισσότερα από έναν ακόμη μήνα που βαφτίζεται ιστορικός.
