Η Κομισιόν δεν φαίνεται διατεθειμένη να προχωρήσει άμεσα σε μέτρα «έξω από το κουτί» για την αντιμετώπιση της ενεργειακής ακρίβειας, όπως θα ήθελε η Λευκωσία
«Η αβεβαιότητα έχει καταστεί η νέα κανονικότητα στην παγκόσμια οικονομία», δήλωσε ο Πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, λίγες ημέρες μετά τις αμερικανικές εκλογές και τις έντονες διακυμάνσεις στις διεθνείς αγορές. Η διαπίστωση αυτή αποτυπώνει το περιβάλλον μέσα στο οποίο καλείται να κινηθεί η ευρωπαϊκή οικονομία. Γεωπολιτικές αναταράξεις, ενεργειακή ακρίβεια, αυξημένο κόστος δανεισμού και αβεβαιότητα για τις πολιτικές που θα ακολουθήσουν οι μεγάλες οικονομίες συνθέτουν ένα δύσκολο σκηνικό. Υπάρχει, όμως, και μια δεύτερη βεβαιότητα: η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν φαίνεται διατεθειμένη να προχωρήσει άμεσα σε μέτρα «έξω από το κουτί» για την αντιμετώπιση της ενεργειακής ακρίβειας, όπως θα ήθελε η Λευκωσία.
Ο Πρόεδρος του Eurogroup έχει δίκιο ως προς τη διεθνή αβεβαιότητα. Οι πόλεμοι στη Μέση Ανατολή και στην Ουκρανία, οι πολιτικές εξελίξεις στις ΗΠΑ και οι επιπτώσεις τους στις αγορές δεν αφήνουν πολλά περιθώρια ασφαλών προβλέψεων. Η στάση της νέας αμερικανικής κυβέρνησης σε ζητήματα γεωπολιτικής, εμπορίου και οικονομίας θα επηρεάσει αναπόφευκτα και την Ευρώπη. Την ίδια στιγμή, η πολιτική αντιπαράθεση στο εσωτερικό των ΗΠΑ ενδέχεται να δυσκολέψει τη συνεννόηση μεταξύ Λευκού Οίκου και Κογκρέσου, προσθέτοντας έναν ακόμη παράγοντα αστάθειας.
Μέρος αυτής της αβεβαιότητας έχει ήδη περάσει στις αγορές, με τις διακυμάνσεις των χρηματιστηριακών δεικτών και τις πιέσεις στις εταιρείες τεχνολογίας να αποτυπώνουν το κλίμα ανησυχίας. Το πρόβλημα για την Ευρώπη είναι ότι δεν έχει απέναντί της μόνο τις διεθνείς εξελίξεις, αλλά και τις δικές της αδυναμίες.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Θα περίμενε κανείς ότι, τουλάχιστον σε ζητήματα όπου έχει τον πρώτο λόγο, η ΕΕ θα μπορούσε να κινηθεί πιο γρήγορα και αποφασιστικά. Η ενεργειακή ακρίβεια είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Νοικοκυριά και επιχειρήσεις εξακολουθούν να επιβαρύνονται από το υψηλό κόστος ενέργειας, ενώ η ευρωπαϊκή απάντηση παραμένει περιορισμένη. Οι δημοσιονομικές δυνατότητες των κρατών-μελών, το υψηλό δημόσιο χρέος και το κόστος δανεισμού λειτουργούν ανασταλτικά. Παράλληλα, οι διαφορετικές οικονομικές δυνατότητες των χωρών δυσκολεύουν τη διαμόρφωση μιας κοινής πολιτικής.
Και εδώ βρίσκεται μια από τις μεγαλύτερες αντιφάσεις της ευρωπαϊκής οικονομικής πολιτικής. Η ΕΕ ζητά από τις επιχειρήσεις να παραμείνουν ανταγωνιστικές, να επενδύσουν και να επιταχύνουν την πράσινη μετάβαση, την ώρα που το ενεργειακό κόστος εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό μειονέκτημα. Ταυτόχρονα, τα περιθώρια στήριξης περιορίζονται από τους δημοσιονομικούς κανόνες και τις οικονομικές αντοχές των κρατών-μελών.
Τι ισχύει για την Κύπρο
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και το αίτημα της Κύπρου για μεγαλύτερη ευελιξία. Ο υπουργός Οικονομικών, Μάκης Κεραυνός, ζήτησε στο πρόσφατο Eurogroup λύσεις «έξω από το κουτί», προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι επιπτώσεις της ενεργειακής ακρίβειας. Η απάντηση, ωστόσο, του επιτρόπου Οικονομίας, Βάλντις Ντομπρόβσκις, ήταν μάλλον συγκρατημένη. Όπως ανέφερε, εξετάζεται ποια είδη δαπανών και επενδύσεων μπορούν να θεωρηθούν επιλέξιμα στο πλαίσιο της ευελιξίας για την ενεργειακή ανθεκτικότητα.
Με άλλα λόγια, ούτε άμεσες λύσεις ούτε κάποια ουσιαστική αλλαγή προσέγγισης. Για την Κύπρο, η συζήτηση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι επιπτώσεις της ενεργειακής ακρίβειας μεταφέρονται απευθείας στα νοικοκυριά και στις επιχειρήσεις. Τα δύο σεντ που απομένουν ως φορολογία στο πετρέλαιο θέρμανσης είναι ενδεικτικά των περιορισμένων περιθωρίων παρέμβασης. Όχι πως μια τέτοια ελάφρυνση θα αλλάξει ουσιαστικά την εικόνα. Η παγκόσμια αβεβαιότητα μπορεί πράγματι να αποτελεί τη νέα κανονικότητα. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει πως τα νοικοκυριά δεν μπορούν να πληρώνουν επ’ αόριστον τον λογαριασμό της ευρωπαϊκής στασιμότητας.
