Συναγερμός για την προστασία της μελισσοκομίας στην Κύπρο, λόγω του κινδύνου εισόδου και εξάπλωσης ενός νέου, ιδιαίτερα επικίνδυνου ακάρεος, το οποίο θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές επιπτώσεις στους πληθυσμούς των μελισσών. Το Τμήμα Τελωνείων προχώρησε σε προειδοποίηση για τη μεταφορά μελισσών και μελισσοκομικού υλικού από τα κατεχόμενα, ενώ ειδικοί του κλάδου επισημαίνουν την ανάγκη άμεσης κινητοποίησης, προκειμένου να αποτραπεί η εξάπλωση του παρασίτου στις κυψέλες.
Μιλώντας στην εκπομπή «Alpha Ενημέρωση», ο εκπρόσωπος Τύπου του Τμήματος Τελωνείων, Γιώργος Κωνσταντίνου, ανέφερε ότι οι αρμόδιες αρχές ενημερώθηκαν από τον Παγκύπριο Σύνδεσμο Μελισσοκόμων για τον κίνδυνο μεταφοράς του ακάρεος Tropilaelaps, με αφορμή την εξάπλωσή του στην Ανατολική Τουρκία. Όπως εξήγησε, υπάρχει ανησυχία ότι το παράσιτο θα μπορούσε να μεταφερθεί στις ελεύθερες περιοχές μέσω ζωντανών μελισσών ή μελισσοκομικού υλικού από τα κατεχόμενα. Υπενθύμισε, παράλληλα, ότι η μεταφορά μελισσών, μελιού, κηρηθρών και άλλων προϊόντων ζωικής προέλευσης από τα κατεχόμενα απαγορεύεται βάσει του Κανονισμού της Πράσινης Γραμμής.
Διαβάστε ακόμα: «Μην φέρνετε μέλισσες από τα κατεχόμενα»: SOS από το Τμήμα Τελωνείων για σοβαρή απειλή για την μελισσοκομία
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Ιδιαίτερη δυσκολία στους ελέγχους προκαλεί το μικρό μέγεθος των μελισσών, καθώς, σύμφωνα με τον κ. Κωνσταντίνου, είναι δυνατόν να μεταφερθούν ακόμη και μέσα σε μικρά δοχεία. «Μπορεί να μεταφερθούν σε μικρά μπουκαλάκια, σε σπιρτόκουτα, σε οτιδήποτε μπορεί να μεταφέρουν για να αναπτύξουν ουσιαστικά ένα μελίσσι», ανέφερε, εξηγώντας ότι πρόκειται ακόμη και για βασίλισσες ή εργάτριες μέλισσες. Όπως σημείωσε, κάποιος θα μπορούσε να μεταφέρει τέτοιου είδους έντομα ακόμη και στην τσέπη του, γεγονός που καθιστά εξαιρετικά δύσκολο τον εντοπισμό τους στα σημεία διέλευσης.
Ξεκαθάρισε, πάντως, ότι μέχρι στιγμής δεν έχει καταγραφεί περιστατικό μεταφοράς ζωντανών μελισσών από τα κατεχόμενα μέσω των σημείων διέλευσης, αν και στο παρελθόν έχουν εντοπιστεί περιπτώσεις μεταφοράς μελιού. Το Τμήμα Τελωνείων έχει ήδη αποστείλει σχετική εγκύκλιο προς τους λειτουργούς του, καλώντας τους να επιδεικνύουν αυξημένη προσοχή. «Από τη στιγμή που υπάρχει ο κίνδυνος μεταφοράς αυτού του ακάρεος, θεωρήσαμε καλό, εκτός από την εγκύκλιο που στείλαμε στους συναδέλφους να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί, να ενημερώσουμε και τον κόσμο», ανέφερε, προειδοποιώντας ότι η μεταφορά μελισσών ή μελισσοκομικού υλικού θα μπορούσε να θέσει σε άμεσο κίνδυνο τον τομέα της μελισσοκομίας. Αναγνώρισε, ωστόσο, ότι δεν είναι δυνατόν να αποτραπεί η φυσική μετακίνηση των μελισσών που πετούν από τις κατεχόμενες προς τις ελεύθερες περιοχές.
Πώς το νέο άκαρι απειλεί τις κυψέλες
Τις σοβαρές επιπτώσεις που θα μπορούσε να επιφέρει η εμφάνιση του Tropilaelaps εξήγησε στην ίδια εκπομπή η μελισσοκόμος και βιολόγος Γεωργία Σώσειλου, επισημαίνοντας ότι οι μέλισσες στην Κύπρο αντιμετωπίζουν ήδη σημαντικά προβλήματα από ένα άλλο άκαρι, τη Varroa, το οποίο αποτελεί διαχρονική μάστιγα για τη μελισσοκομία. Σύμφωνα με την ίδια, το Tropilaelaps αποτελεί μια πρόσθετη και ιδιαίτερα σοβαρή απειλή, καθώς η παρουσία του μπορεί να μην γίνει έγκαιρα αντιληπτή. «Αυτή η νέα απειλή, που είναι ένα νέο άκαρι, δρα πολύ πιο άσχημα μέσα στις κυψέλες. Είναι πολύ πιο κρυψίνους, δεν φανερώνεται. Θα το δούμε μόνο όταν πλέον η κυψέλη θα έχει ισοπεδωθεί», ανέφερε. Όπως εξήγησε, η προσβολή μπορεί να συνδέεται με ιώσεις που επηρεάζουν τις μέλισσες, προκαλώντας προβλήματα στην ανάπτυξη των φτερών τους, με αποτέλεσμα να μην μπορούν να λειτουργήσουν φυσιολογικά και τελικά να καταρρεύσει ο πληθυσμός της κυψέλης.
Η κ. Σώσειλου προχώρησε σε μια σημαντική διευκρίνιση σχετικά με τη μετάδοση του παρασίτου, ξεκαθαρίζοντας ότι το συγκεκριμένο άκαρι δεν μεταφέρεται μέσω του μελιού, αλλά από μέλισσα σε μέλισσα. Όπως εξήγησε, ένας από τους κινδύνους εντοπίζεται στην εισαγωγή βασιλισσών από περιοχές όπου υπάρχει το παράσιτο, καθώς οι βασίλισσες μεταφέρονται μαζί με εργάτριες που τις φροντίζουν και οι οποίες ενδέχεται να μεταφέρουν το άκαρι.
«Η βασίλισσα δεν μπορεί από μόνη της να ζήσει. Χρειάζεται τις εργάτριες. Και φέρουν μαζί τους το άκαρι αυτό. Μετά θα μπει μέσα στην κυψέλη, θα πολλαπλασιαστεί», σημείωσε. Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι δεν γνωρίζει εάν πραγματοποιούνται τέτοιες μεταφορές από τα κατεχόμενα, επισημαίνοντας ότι, από όσα γνωρίζει, μελισσοκόμοι προμηθεύονται βασίλισσες και από ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Ιταλία και η Γαλλία.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα, σύμφωνα με τη μελισσοκόμο, είναι ότι από τη στιγμή που το παράσιτο εισέλθει σε μια κυψέλη, υπάρχει κίνδυνος να εξαπλωθεί και σε άλλες, εξαιτίας της φυσικής μετακίνησης και αλληλεπίδρασης των μελισσών. Όπως εξήγησε, οι κηφήνες και οι βασίλισσες μετακινούνται εκτός των κυψελών κατά τη διαδικασία αναπαραγωγής, γεγονός που δυσκολεύει τον περιορισμό της διασποράς. «Δεν μπορώ να ελέγξω τους κηφήνες που πετούν ή τις βασίλισσες που θα πετάξουν να βρουν κηφήνες. Οι κηφήνες είναι από όλες τις κυψέλες», ανέφερε, τονίζοντας ότι στην Κύπρο, λόγω του μικρού μεγέθους του οικοσυστήματος, οι ενέργειες κάθε μελισσοκόμου επηρεάζουν και τους υπόλοιπους. «Το τι κάνει ένας μελισσοκόμος επηρεάζει τι θα κάνει ο διπλανός και ο οποιοσδήποτε άλλος στην Κύπρο. Είμαστε πολύ μικρό οικοσύστημα και πρέπει όλοι μαζί να κάνουμε κάτι».
Τι πρέπει να κάνουν οι μελισσοκόμοι
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε η κ. Σώσειλου στην ανάγκη έγκαιρης ενημέρωσης και συντονισμένης αντιμετώπισης, υπογραμμίζοντας ότι η μεταφορά γόνου από μια κυψέλη σε άλλη μπορεί να επιταχύνει την εξάπλωση του παρασίτου, εφόσον αυτό έχει ήδη εμφανιστεί. Όπως εξήγησε, κατά τη φθινοπωρινή περίοδο οι μελισσοκόμοι προχωρούν στη δημιουργία νέων κυψελών, ώστε να αναπληρώσουν τα μελίσσια που έχουν χαθεί. Η διαδικασία αυτή περιλαμβάνει τη μεταφορά γόνου, ο οποίος ενδέχεται να φέρει το άκαρι. «Αν υπάρχει πιθανότητα αυτός ο γόνος να έχει μέσα το άκαρι, αυτό σημαίνει ότι απευθείας εξαπλώνω τη μετάδοση», προειδοποίησε, τονίζοντας ότι οι μελισσοκόμοι πρέπει να ενημερωθούν εγκαίρως για τις κατάλληλες πρακτικές διαχείρισης, σε περίπτωση εντοπισμού του παρασίτου.
Παράλληλα, επισήμανε ότι η αντιμετώπιση δεν μπορεί να βασιστεί αποκλειστικά στη χρήση φαρμακευτικών σκευασμάτων, καθώς τα ακάρεα έχουν την ικανότητα να αναπτύσσουν ανθεκτικότητα. «Να μην νομίζουν ότι υπάρχει ένα μαγικό φάρμακο που θα το διώξει. Όπως έχουμε δει και με τη Varroa, είναι πολύ εύκολο να γίνουν ανθεκτικά αυτά τα ακάρεα σε οτιδήποτε βάλεις», ανέφερε, εκφράζοντας παράλληλα ανησυχία για τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει η αλόγιστη χρήση σκευασμάτων στα προϊόντα της κυψέλης. Αντίθετα, έδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα στη διατήρηση ισχυρών και υγιών μελισσιών, στην εφαρμογή κατάλληλων μελισσοκομικών πρακτικών και στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, με περιορισμό της επιβάρυνσης από φυτοφάρμακα.
Καταλήγοντας, η κ. Σώσειλου υπογράμμισε ότι, σε περίπτωση εμφάνισης του Tropilaelaps στην Κύπρο, η αντιμετώπισή του θα απαιτήσει συλλογική προσπάθεια και άμεση συνεργασία όλων των μελισσοκόμων, καθώς μεμονωμένες ενέργειες δεν θα είναι αρκετές για να περιοριστεί η εξάπλωσή του.
