Περιπτώσεις δικαιούχων που εισέπρατταν Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα (ΕΕΕ) επί σειρά ετών με αναληθή στοιχεία, αιτητές με τραπεζικές καταθέσεις εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ και ακίνητη περιουσία μεγάλης αξίας, καθώς και σοβαρές καθυστερήσεις στους ελέγχους, καταγράφει η νέα έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας.
Οι υποθέσεις που εξετάστηκαν αποκαλύπτουν σημαντικές αδυναμίες στον τρόπο με τον οποίο η Υπηρεσία Διαχείρισης Επιδομάτων Πρόνοιας (ΥΔΕΠ) αξιολογούσε τις αιτήσεις, επαλήθευε τα στοιχεία των δικαιούχων και παρακολουθούσε τη συνέχιση καταβολής των επιδομάτων. Σε ορισμένες περιπτώσεις διαπιστώθηκαν αναληθείς δηλώσεις και αποκρύψεις εισοδημάτων, ενώ σε άλλες εντοπίστηκαν ελλιπή δικαιολογητικά ή παραλείψεις επανελέγχου.
Διαβάστε ακόμα: Ελεγκτική για ΕΕΕ: Καταθέσεις εκατοντάδων χιλιάδων και επιδόματα χωρίς ελέγχους, τι αποκαλύπτει η ειδική έκθεση
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Συνολικά, η Ελεγκτική εξέτασε στοχευμένο δείγμα 31 αιτήσεων, εκ των οποίων 11 αφορούσαν μακροχρόνιες προεγκρίσεις, 11 εξαιρέσεις από τα προβλεπόμενα όρια τραπεζικών καταθέσεων και εννέα εξαιρέσεις για ακίνητη ιδιοκτησία. Τα ευρήματα περιλαμβάνονται στην Ειδική Έκθεση ΕΕ-ΕΥ 33/2026, ημερομηνίας 11 Νοεμβρίου 2026.
Εισέπραξε €102.528 με αναληθή στοιχεία
Μία από τις χαρακτηριστικότερες περιπτώσεις αφορά αιτητή που υπέβαλε αίτηση τον Φεβρουάριο του 2016, δηλώνοντας ότι βρισκόταν σε διάσταση από τη σύζυγό του και ήταν πατέρας τριών παιδιών.
Η αίτησή του τέθηκε σε καθεστώς προέγκρισης τον Ιανουάριο του 2017, με την υποχρέωση να προσκομίσει πρόσθετα στοιχεία εντός τριών μηνών. Ωστόσο, μετά τον Απρίλιο του ίδιου έτους δεν καταγράφηκε περαιτέρω ουσιαστική παρακολούθηση από την αρμόδια Υπηρεσία.
Ο αιτητής συνέχισε να λαμβάνει ΕΕΕ για περισσότερα από επτά χρόνια, εισπράττοντας συνολικά €102.528. Μόλις τον Μάρτιο του 2024 πραγματοποιήθηκε επανέλεγχος, κατά τον οποίο διαπιστώθηκαν αναληθή στοιχεία για τα εισοδήματα και την οικογενειακή του κατάσταση.
Η αίτηση τερματίστηκε αναδρομικά και κινήθηκε διαδικασία ανάκτησης ολόκληρου του ποσού.
Έλαβε €80.607, αλλά ήταν εγγεγραμμένη ως άνεργη
Σε διαφορετική περίπτωση, αιτήτρια, υπήκοος τρίτης χώρας με καθεστώς συμπληρωματικής προστασίας, λάμβανε ΕΕΕ από τον Μάιο του 2017 μέχρι τον Μάρτιο του 2024, εισπράττοντας συνολικά €80.607.
Η αίτησή της είχε τεθεί σε προέγκριση λόγω μη προσκόμισης δικαιολογητικών για την οικογενειακή της κατάσταση, χωρίς όμως να ολοκληρωθεί εγκαίρως η εξέτασή της.
Από τον έλεγχο διαπιστώθηκε ότι η αιτήτρια ήταν εγγεγραμμένη στη Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης μόνο για 33 από τους 83 μήνες κατά τους οποίους λάμβανε το επίδομα.
Η αίτηση τερματίστηκε τον Μάρτιο του 2024 λόγω μη προσκόμισης στοιχείων, αναληθών δηλώσεων για την οικογενειακή της κατάσταση και χαρακτηρισμού της ως εκουσίως άνεργης.
Επιπλέον, η Ελεγκτική διαπίστωσε ότι μέχρι τον Μάρτιο του 2024 η αιτήτρια εργαζόταν με μηνιαίες απολαβές €400, οι οποίες αυξήθηκαν σε €1.350 από τον αμέσως επόμενο μήνα. Παρά τα ευρήματα, δεν διαπιστώθηκε να είχε εξεταστεί η ανάκτηση οποιουδήποτε ποσού.
Καταγγελίες για αδήλωτη εργασία και συμβίωση
Ξεχωρίζει και περίπτωση αιτήτριας άνω των 65 ετών, η οποία είχε δηλώσει ότι βρισκόταν σε διάσταση από τον σύζυγό της.
Η αίτηση τέθηκε σε καθεστώς προέγκρισης τον Νοέμβριο του 2016, με την ΥΔΕΠ να ζητά την προσκόμιση διαζυγίου ή άλλων σχετικών δικαιολογητικών. Παρότι τα στοιχεία δεν υποβλήθηκαν εντός της καθορισμένης προθεσμίας, η καταβολή του επιδόματος συνεχίστηκε.
Στον ηλεκτρονικό φάκελο εντοπίστηκε καταγγελία σύμφωνα με την οποία η αιτήτρια εξακολουθούσε να συμβιώνει με τον εν διαστάσει σύζυγό της και εργαζόταν ως καθαρίστρια χωρίς να καταβάλλει εισφορές Κοινωνικών Ασφαλίσεων.
Η Ελεγκτική σημειώνει ότι δεν προέκυψε έγκαιρη και ουσιαστική διερεύνηση των συγκεκριμένων καταγγελιών, χωρίς πάντως να διαπιστώνεται ότι οι ισχυρισμοί για συμβίωση και αδήλωτη εργασία αποδείχθηκαν.
Η αιτήτρια εισέπραξε συνολικά €43.771 μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2023, οπότε η αίτησή της τερματίστηκε λόγω αναληθών στοιχείων για την οικογενειακή της κατάσταση και απόκρυψης οικογενειακού εισοδήματος, το οποίο αφορούσε μηνιαίο έμβασμα σε τραπεζικό λογαριασμό τέκνου.
Παρά τις διαπιστώσεις, δεν προέκυψε ότι εξετάστηκε η ανάκτηση αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών.
Καταθέσεις €679.024 και επίδομα €84.616
Σοβαρά ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα των διαδικασιών ελέγχου προκύπτουν και από περιπτώσεις δικαιούχων με καταθέσεις που υπερέβαιναν σημαντικά τα νομοθετικά όρια.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση ατόμου με αναπηρία, στο όνομα του οποίου καταγράφονταν τραπεζικές καταθέσεις ύψους €679.024 και στο οποίο είχαν καταβληθεί επιδόματα συνολικού ύψους €84.616.
Η αίτησή του είχε αρχικά τερματιστεί το 2021 λόγω εντοπισμού μη δηλωμένων καταθέσεων. Έπειτα από ένσταση, τα χρήματα δικαιολογήθηκαν ως αποζημίωση λόγω βλάβης ή ζημιάς από ατύχημα, περίπτωση που μπορεί να εξαιρείται από τον υπολογισμό των περιουσιακών κριτηρίων.
Στον φάκελο υπήρχε επίσης καταγγελία για αδήλωτη εργασία, η οποία εξετάστηκε, με τις εξηγήσεις περί περιστασιακής απασχόλησης να φαίνεται ότι έγιναν αποδεκτές.
Τον Μάρτιο του 2024 η αίτηση τερματίστηκε εκ νέου, αυτή τη φορά λόγω αναληθών στοιχείων σχετικά με τα εισοδήματα και την οικογενειακή κατάσταση του αιτητή.
Εξαψήφιες καταθέσεις χωρίς επαρκή δικαιολογητικά
Δύο ακόμη υποθέσεις αφορούν αιτητές με τραπεζικές καταθέσεις €439.611 και €302.889, στους οποίους είχαν καταβληθεί επιδόματα ύψους €90.839 και €111.820 αντίστοιχα.
Οι αιτήσεις είχαν εγκριθεί με εφαρμογή νομοθετικών εξαιρέσεων, καθώς οι δικαιούχοι ήταν άτομα με αναπηρία.
Ωστόσο, η Ελεγκτική διαπίστωσε ότι δεν εντοπίζονταν επαρκή αποδεικτικά στοιχεία που να τεκμηριώνουν πως οι καταθέσεις προέρχονταν από αποζημιώσεις λόγω ατυχήματος ή πληρούσαν άλλες σχετικές προϋποθέσεις εξαίρεσης.
Το Υφυπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας υποστήριξε ότι τα απαραίτητα δικαιολογητικά φυλάσσονταν σε άλλους διοικητικούς ή εμπιστευτικούς φακέλους.
Παρά ταύτα, ακόμη και κατά τον επανέλεγχο του Ιουλίου 2026 δεν είχαν προσκομιστεί τα απαιτούμενα στοιχεία για τις δύο συγκεκριμένες περιπτώσεις.
Η Ελεγκτική διευκρινίζει ότι η ύπαρξη υψηλών τραπεζικών καταθέσεων δεν συνεπάγεται αυτομάτως παράνομη λήψη ΕΕΕ, εφόσον προβλέπονται νομοθετικές εξαιρέσεις. Το πρόβλημα εντοπίζεται στη μη επαρκή τεκμηρίωση της εφαρμογής τους.
Ακίνητα €210.400 και ενδείξεις μη συνεχούς διαμονής στην Κύπρο
Στις περιπτώσεις ακίνητης περιουσίας ξεχωρίζει δικαιούχος του οποίου τα ακίνητα είχαν αρχικά εκτιμηθεί στις €150.767, αλλά κατά την επανεκτίμηση του Κτηματολογίου το 2018 η αξία τους αυξήθηκε στις €210.400.
Παρά το γεγονός ότι η αρμόδια Υπηρεσία ενημερώθηκε για την αύξηση της περιουσίας και καταχώρισε σχετική σημείωση τον Μάιο του 2022, δεν διαπιστώθηκε να ακολούθησε ουσιαστική επανεξέταση της αίτησης.
Παράλληλα, εντοπίστηκαν ενδείξεις πιθανής μη συνεχούς διαμονής του αιτητή στη Δημοκρατία, καθώς για περίοδο 18 μηνών δεν είχαν πραγματοποιηθεί συναλλαγές στον δηλωμένο τραπεζικό λογαριασμό του, ενώ από το 2021 λάμβανε σύνταξη από φορέα στην Ελλάδα.
Η Ελεγκτική σημειώνει ότι οι ενδείξεις αυτές δεν διερευνήθηκαν εγκαίρως. Ο αιτητής εισέπραξε συνολικά €24.433, προτού η αίτησή του τερματιστεί τον Ιανουάριο του 2025 λόγω του ύψους των εισοδημάτων του.
Ακίνητα €257.300 και αντικρουόμενες ιατρικές γνωματεύσεις
Σε άλλη υπόθεση, αιτήτρια με ακίνητη περιουσία αξίας €257.300 εισέπραξε συνολικά €62.104, έχοντας εξασφαλίσει έγκριση της αίτησής της κατόπιν ένστασης, λόγω του καθεστώτος πτώχευσης στο οποίο βρισκόταν.
Η Ελεγκτική εντόπισε αντικρουόμενες ιατρικές γνωματεύσεις σχετικά με την ικανότητά της να εργαστεί. Η μία τη χαρακτήριζε ανίκανη για εργασία, ενώ η δεύτερη ικανή για εργασία με περιορισμούς.
Ωστόσο, η ΥΔΕΠ φαίνεται να βασίστηκε στην πρώτη γνωμάτευση, χωρίς να παραπέμψει την αιτήτρια για περαιτέρω αξιολόγηση.
Πρόσθετα ερωτήματα προέκυψαν από την οικονομική της κατάσταση, καθώς τα δηλωθέντα εισοδήματα δεν φαίνονταν επαρκή για την κάλυψη των βασικών εξόδων διαβίωσης, γεγονός που, σύμφωνα με την Ελεγκτική, απαιτούσε διερεύνηση για ενδεχόμενα πρόσθετα εισοδήματα.
Παρότι το Υφυπουργείο είχε αναφέρει ότι η περίπτωση θα επανεξεταζόταν, κατά τον έλεγχο του Ιανουαρίου 2026 δεν εντοπίστηκε επικαιροποίηση της αίτησης, ενώ τον Ιούνιο του ίδιου έτους δεν επιβεβαιώθηκε ούτε ο ισχυρισμός περί συστηματικής προσκόμισης νεότερων ιατρικών βεβαιώσεων.
Καταβλήθηκαν €159.660 παρά τις εκκρεμότητες
Μία από τις μεγαλύτερες συνολικές καταβολές που καταγράφει η έκθεση αφορά αιτητή στον οποίο παραχωρήθηκαν €159.660 από τον Ιούνιο του 2016 μέχρι τον Δεκέμβριο του 2025.
Η αίτησή του είχε αρχικά απορριφθεί λόγω υπέρβασης των περιουσιακών κριτηρίων, αλλά εγκρίθηκε το 2016 έπειτα από ένσταση.
Κατά την επανεξέταση του 2022, η ΥΔΕΠ ζήτησε πρόσθετα στοιχεία για την ακίνητη περιουσία, το μερίδιο ιδιοκτησίας και τα εισοδήματα του αιτητή, θέτοντας προθεσμία 20 ημερών.
Ωστόσο, ο αιτητής προσκόμισε τότε μόνο τραπεζικές καταστάσεις, χωρίς να υποβάλει τα υπόλοιπα δικαιολογητικά.
Τα στοιχεία ζητήθηκαν εκ νέου τον Ιούλιο του 2024 και υποβλήθηκαν τον επόμενο μήνα, αναδεικνύοντας, σύμφωνα με την Ελεγκτική, σοβαρές καθυστερήσεις στις διαδικασίες επανελέγχου και στην έγκαιρη λήψη διοικητικών αποφάσεων.
Και ακίνητη περιουσία €811.400
Στο δείγμα της Ελεγκτικής περιλαμβάνεται και περίπτωση πτωχεύσαντος με ακίνητη περιουσία αξίας €811.400, στον οποίο είχαν καταβληθεί επιδόματα ύψους €34.042.
Η συγκεκριμένη περίπτωση, όπως και άλλες υποθέσεις πτωχευσάντων, εξετάστηκε για να διαπιστωθεί κατά πόσο τα ακίνητα μπορούσαν να αξιοποιηθούν ή απέφεραν εισοδήματα.
Ωστόσο, από τους ελέγχους του Τμήματος Αφερεγγυότητας δεν διαπιστώθηκε εκμετάλλευση των ακινήτων. Η Ελεγκτική δεν καταλογίζει παράνομη λήψη επιδόματος λόγω της συγκεκριμένης περιουσίας, αλλά επισημαίνει την ανάγκη συστηματικής συνεργασίας μεταξύ των αρμόδιων κρατικών υπηρεσιών.
Επιδόματα χωρίς οριστική απόφαση για χρόνια
Οι συγκεκριμένες υποθέσεις αποτελούν μέρος ενός ευρύτερου προβλήματος στη διαχείριση των παροχών κοινωνικής πρόνοιας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Οκτωβρίου 2022, από τις 252 αιτήσεις σε καθεστώς προέγκρισης, οι 242 αφορούσαν παρατεταμένες καταβολές χωρίς οριστική απόφαση. Σε 150 περιπτώσεις η διάρκεια της προέγκρισης ξεπερνούσε τα δύο χρόνια.
Το Υφυπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας αναφέρει ότι προχώρησε σε επανεξετάσεις, με αποτέλεσμα οι εκκρεμείς προεγκρίσεις να μειωθούν σε 149 τον Ιανουάριο του 2026.
Παράλληλα, δημιουργήθηκε Ομάδα Ελέγχου για τη διερεύνηση καταγγελιών. Ωστόσο, σύμφωνα με την έκθεση, τρία από τα τέσσερα μέλη της είχαν παραιτηθεί χωρίς να αντικατασταθούν, περιορίζοντας την πλήρη λειτουργία του μηχανισμού.
Τα ευρήματα της Ελεγκτικής δεν αποδεικνύουν ότι όλα τα ποσά που καταβλήθηκαν στις εξεταζόμενες υποθέσεις ήταν αχρεώστητα. Καταδεικνύουν, ωστόσο, ότι σε αρκετές περιπτώσεις η κρατική στήριξη συνεχιζόταν χωρίς να έχουν ολοκληρωθεί οι αναγκαίοι έλεγχοι ή χωρίς να τεκμηριώνεται επαρκώς η διατήρηση των προϋποθέσεων καταβολής της.
Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η έλλειψη έγκαιρων ελέγχων και αποτελεσματικών διαδικασιών ανάκτησης χρημάτων ενδέχεται να στερεί πολύτιμους πόρους από το σύστημα κοινωνικής πρόνοιας και από πολίτες που έχουν πραγματική ανάγκη οικονομικής στήριξης.
