Σε λιγότερο από έναν μήνα εκτιμάται ότι θα ολοκληρωθούν οι νέες έρευνες βυθομέτρησης στη θαλάσσια περιοχή Κρήτης-Κύπρου για την ηλεκτρική διασύνδεση Αθηνών-Λευκωσίας, εφόσον δεν υπάρξουν εμπόδια ή παρενοχλήσεις κατά την πορεία του γαλλικού ερευνητικού πλοίου «Abeille Marengo».
Την ίδια ώρα, παραμένουν σοβαρά ερωτήματα τόσο για τη διαδρομή που θα ακολουθήσει το καλώδιο για τον αγωγό Great Sea Interconnector, όσο και για τη χρηματοδότηση του έργου, με το κόστος και την εξασφάλιση των απαραίτητων κεφαλαίων να αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες για την υλοποίησή του.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: H Τουρκία εξέδωσε NAVTEX για τις έρευνες του Abeille Marengo, «δώσαμε συγκατάθεση»
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Μιλώντας στην εκπομπή Alpha Ενημέρωση, ο Καθηγητής στον Τομέα Ενέργειας του Πανεπιστημίου Λευκωσίας Κωνσταντίνος Χατζηστάσου, εξήγησε ότι η νέα ερευνητική αποστολή αποσκοπεί κυρίως στην καλύτερη χαρτογράφηση του θαλάσσιου πυθμένα, ώστε να αποσαφηνιστούν σημεία της διαδρομής στα οποία υπάρχουν κενά από τις προηγούμενες μετρήσεις.
Όπως ανέφερε, το μεγάλο βάθος της θάλασσας σε συγκεκριμένα σημεία, ιδιαίτερα στην περιοχή νότια της Κρήτης, καθιστά αναγκαία την περαιτέρω διερεύνηση ορισμένων περιοχών. Δεν αποκλείεται, μάλιστα, να χρειαστεί να επαναληφθούν μετρήσεις σε συγκεκριμένα σημεία, ώστε να συγκεντρωθούν όλα τα απαραίτητα δεδομένα για τον καθορισμό της διαδρομής του καλωδίου.
Σύμφωνα με τον ίδιο, το συγκεκριμένο πλοίο δεν φαίνεται να διαθέτει δυνατότητες για γεωτεχνικές μελέτες, αλλά η αποστολή του επικεντρώνεται κυρίως στη χαρτογράφηση του βυθού και στη συλλογή των απαραίτητων στοιχείων για την επιλογή της καταλληλότερης διαδρομής. Ενδεχομένως, ανάλογα με τα ευρήματα, να χρειαστούν και πρόσθετες δειγματοληψίες από τον θαλάσσιο πυθμένα.
Το ζήτημα της κυπριακής ΑΟΖ και η στάση της Τουρκίας
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο κ. Χατζγηστάσου στο ζήτημα που ενδέχεται να προκύψει όταν το ερευνητικό πλοίο εισέλθει στην κυπριακή Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη, επισημαίνοντας ότι δεν υπάρχει οριοθετημένη ΑΟΖ μεταξύ Κύπρου και Ελλάδας.
Όπως υπέδειξε, το συγκεκριμένο ζήτημα αναμένεται να επανέλθει στο προσκήνιο, καθώς οι σχετικές συντεταγμένες θα έπρεπε να είχαν υποβληθεί στα Ηνωμένα Έθνη. Σημείωσε, παράλληλα, ότι παρότι έχουν γίνει σχετικές προεργασίες από την ελληνική πλευρά, μένει να διαφανεί πώς θα διασφαλιστεί η προστασία του ερευνητικού πλοίου κατά τη διεξαγωγή των εργασιών.
Αναφερόμενος στη στάση της Τουρκίας, ο Καθηγητής εκτίμησε ότι δεν αναμένεται να μπλοκάρει το έργο ή να παρεμποδίσει τις σεισμικές μετρήσεις, καθώς κάτι τέτοιο θα είχε σοβαρές επιπτώσεις για την ίδια. Εκτίμησε, ωστόσο, ότι οι τουρκικές αντιδράσεις ενδέχεται να συνδέονται με την προσπάθεια εξασφάλισης ανταλλαγμάτων, όπως η ευνοϊκότερη μεταχείριση της Τουρκίας στο ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό πρόγραμμα SAFE για τους στρατηγικούς εξοπλισμούς.
Σε ό,τι αφορά στις διπλωματικές κινήσεις, ανέφερε ότι η γαλλική πλευρά φαίνεται να έχει προχωρήσει σε διπλωματικό διάβημα προς την Τουρκία, διευκρινίζοντας ότι αυτό δεν ισοδυναμεί με αίτημα εξασφάλισης έγκρισης για τη διεξαγωγή των εργασιών.
Παράλληλα, υπενθύμισε ότι οι έρευνες είχαν προχωρήσει και το 2024, πριν από τα περιστατικά παρενοχλήσεων στην περιοχή της Κάσου, όταν το ιταλικό ερευνητικό σκάφος «Ievoli Relume» είχε βρεθεί αντιμέτωπο με τουρκικές παρεμβάσεις.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Αντι-Νavtex και από την Κυπριακή Δημοκρατία για τον αγωγό GSI μετά τη Navtex της Τουρκίας
Σε λιγότερο από έναν μήνα τα νεότερα για τη διαδρομή
Εφόσον οι εργασίες εξελιχθούν ομαλά, ο κ. Χατζηστάσου εκτιμά ότι η ερευνητική αποστολή θα χρειαστεί λιγότερο από έναν μήνα για να ολοκληρώσει το έργο της. Το ακριβές χρονοδιάγραμμα, ωστόσο, θα εξαρτηθεί από τον ρυθμό των ερευνών και τα ευρήματα που θα προκύψουν.
Ειδικότερα, σε περιοχές όπου θα εντοπιστούν γεωλογικές ιδιαιτερότητες και θα απαιτούνται περαιτέρω έλεγχοι, ενδέχεται να χρειαστούν πρόσθετες μελέτες και γεωτεχνικές δειγματοληψίες.Τα νέα δεδομένα θα συνδυαστούν με τις πληροφορίες που έχουν ήδη συλλεχθεί και επεξεργαστεί, προκειμένου να καθοριστεί η τελική διαδρομή που θα ακολουθήσει το καλώδιο.
Τα ηλεκτρονικά συστήματα και το κόστος
Πέραν των ερευνών στον βυθό, προβληματισμό προκαλεί και η κατασκευή των απαραίτητων υποδομών για τη λειτουργία της ηλεκτρικής διασύνδεσης.
Όπως εξήγησε ο Καθηγητής, ιδιαίτερη σημασία έχουν τα ηλεκτρονικά συστήματα ισχύος (power electronics), δηλαδή οι σταθμοί μετατροπής της ηλεκτρικής ενέργειας από συνεχές σε εναλλασσόμενο ρεύμα και αντίστροφα. Στον συγκεκριμένο τομέα καταγράφονται μεγάλες καθυστερήσεις στους χρόνους παράδοσης, λόγω και της αυξημένης ζήτησης που έχει δημιουργηθεί εξαιτίας του πολέμου στην Ουκρανία.
Την ίδια ώρα, σημαντικό ζήτημα αποτελεί το κόστος του καλωδίου, καθώς έχουν αυξηθεί οι τιμές των πρώτων υλών, ιδιαίτερα του χαλκού, αλλά και το κόστος των ηλεκτρονικών εγκαταστάσεων.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε, ο ΑΔΜΗΕ έχει ζητήσει από τη ΡΑΕΚ αναγνώριση δαπανών ύψους περίπου 302 εκατομμυρίων ευρώ, ενώ η Αρχή έχει αναγνωρίσει ποσό 82 εκατομμυρίων ευρώ. Παράλληλα, γίνεται αναφορά σε ποσό της τάξης των 25 εκατομμυρίων ευρώ που αναμένεται να καταβληθεί από την κυπριακή πλευρά για να προχωρήσει το έργο στο επόμενο στάδιο.
Μεγάλο ερωτηματικό η χρηματοδότηση
Παρά την πρόοδο που αναμένεται να καταγραφεί στο ερευνητικό πεδίο, ο κ. Χατζηστάσου υπέδειξε ότι το σημαντικότερο ζήτημα για την υλοποίηση του GSI παραμένει η εξασφάλιση της χρηματοδότησης.
Όπως ανέφερε, αναμένονται οι σχετικές εξελίξεις από το Υπουργείο Οικονομικών και την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, ώστε να αξιολογηθεί η βιωσιμότητα του έργου και να διαφανεί κατά πόσο μπορούν να εξασφαλιστούν τα απαραίτητα κεφάλαια.
Σύμφωνα με τον ίδιο, από πλευράς ΑΔΜΗΕ δεν φαίνεται να υπάρχουν αυτή τη στιγμή οι οικονομικοί πόροι που απαιτούνται για την κάλυψη του συνολικού κόστους, το οποίο υπολογίζεται στα 1,94 δισεκατομμύρια ευρώ. Παρά τη χρηματοδότηση ύψους 657 εκατομμυρίων ευρώ από ευρωπαϊκούς πόρους, εξακολουθεί να υπάρχει σημαντικό χρηματοδοτικό κενό.
Υπό αυτά τα δεδομένα, χαρακτήρισε την εξασφάλιση των χρημάτων καθοριστική για την προώθηση της ηλεκτρικής διασύνδεσης, σημειώνοντας ότι ακόμη και η τελική διαδρομή του καλωδίου δεν έχει ξεκαθαρίσει.
Με ορίζοντα το 2032
Σε ό,τι αφορά στο χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης του έργου, ο Καθηγητής συμφώνησε ότι η σύνδεση μέχρι το 2031 είναι εφικτή, εκφράζοντας ωστόσο την εκτίμηση ότι ένα πιο ρεαλιστικό ορόσημο θα ήταν το 2032.
Όπως υπέδειξε, μεσολαβεί αρκετός χρόνος μέχρι τότε και παραμένουν σημαντικά ζητήματα που πρέπει να επιλυθούν, τόσο σε επίπεδο χρηματοδότησης όσο και σε επίπεδο κατασκευής των απαραίτητων υποδομών.
Καταληκτικά, έθεσε και το ερώτημα τι θα γίνει στο ενδιάμεσο διάστημα με τα ενεργειακά ζητήματα που αντιμετωπίζει η Κύπρος, εκφράζοντας την ελπίδα τουλάχιστον να ξεπεραστεί το πρώτο σημαντικό εμπόδιο στην πορεία υλοποίησης του έργου, που αφορά τις έρευνες στην περιοχή της Κάσου.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: «Δεν έχουμε να λογοδοτήσουμε σε οποιονδήποτε»: Το μήνυμα Πάλμα για τις τουρκικές προκλήσεις στην κυπριακή ΑΟΖ με «φόντο» τον αγωγό GSI
